Małpy na Gibraltarze jedzą ziemię. Tak sobie radzą ze śmieciowym ludzkim pożywieniem?

23 kwietnia 2026, 10:38

Jedyne małpy Europy, zamieszkujące Gibraltar makaki berberyjskie, mają niezwykły zwyczaj – regularnie zjadają ziemię. To zjawisko, znane w nauce jako geofagia, zostało po raz pierwszy szczegółowo udokumentowane w tej populacji przez zespół badaczy z kilku europejskich uczelni. Wśród nich byli Sylvain Lemoine z University of Cambridge i Jessica Frater z University of Oxford. Wyniki ich pracy ukazały się w piśmie Scientific Reports i rzucają nowe światło na to, jak obecność człowieka zmienia zachowanie dzikich naczelnych.



Dziwny przypadek medyczny pani AB

16 kwietnia 2026, 17:13

Historia, która opisujemy jest tak dziwna, że gdyby nie poważne źródło, w którym ją znaleźliśmy, nigdy byśmy jej nie opisali.Zimą 1984 roku zdrowa 40-letnia mieszkanka Wielkiej Brytanii – będziemy nazywać ją AB, tak, jak nazwano ją w opisie przypadku opublikowanym na łamach The British Medical Journal (BMJ) – czytała w domu książkę, gdy nagle usłyszała w głowie głos: Nie bój się. To musi być dla Ciebie szok, że mnie słyszysz, ale to najprostszy sposób kontaktu, jaki wymyśliłem. Mój przyjaciel i ja pracowaliśmy w Children's Hospital, Great Ormond Street, i chcemy Ci pomóc. Aby przekonać Cię, że mówimy prawdę, chcemy, byś sprawdziła następujące rzeczy i tutaj głos podał jej trzy różne informacje. Kobieta sprawdziła je i wszystkie były prawdziwe. Była jednak przerażona. Poszła do swojego lekarza rodzinnego, a ten skierował ją do psychiatry, późniejszego autora wspomnianego artykułu w BMJ.


Kometa najpierw zwolniła, a później zaczęła obracać się w drugą stronę

3 kwietnia 2026, 07:49

Niewielka kometa 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák stała się obiektem ważnych badań, które rzucają nowe światło na dynamikę małych ciał Układu Słonecznego. Dane z Teleskopu Hubble’a wskazują, że kometa nie tylko znacząco zmieniła tempo rotacji, lecz najprawdopodobniej całkowicie odwróciła kierunek obrotu. To pierwszy taki przypadek, który udało się zaobserwować.


Kofeina naprawia zaburzenia w pracy mózgu wywołane brakiem snu

24 marca 2026, 17:19

Gdy po nieprzespanej nocy nie radzimy sobie z zadaniami wymagającymi myślenia, składamy to na karb zmęczenia. Jednak, jak dowiadujemy się z badań przeprowadzonych na Narodowym Uniwersytecie Singapuru, problemem nie jest zmęczenie, a fakt, że brak snu zaburza funkcjonowanie konkretnych obszarów mózgu odpowiedzialnych za pamięć. Naukowcy nie zostawili nas jednak samych sobie z tą wiedzą. Stwierdzili bowiem, że kofeina może przywracać prawidłową pracę neuronów.


Zginęło 20 000 ludzi, doszło do awarii Fukushimy, a wszystko przez cienką warstwę mułu

4 lutego 2026, 09:53

W 2024 roku najnowocześniejszy na świecie statek badawczy z systemem głębokiego wiercenia, Chikyu, wyruszył do Rowu Japońskiego, by zbadać przyczyny rozerwania uskoku Tōhoku-oki. Właśnie dowiedzieliśmy się, że trzęsienie ziemi Tohoku z 2011 roku, które zabiło około 20 000 osób i spowodowało awarię w elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi, było tak katastrofalne z powodu... cienkiej warstwy mułu bogatego w iły. Była ona uwięziona między warstwami skał.


Nowojorscy uczeni odwrócili proces odrzucenia świńskiej nerki przeszczepionej człowiekowi

19 listopada 2025, 09:55

Medycyna na całym świecie ma problem z niedostateczną liczbą dawców organów. By temu zaradzić od dłuższego czasu prowadzi się – z większymi lub mniejszymi sukcesami – prace nad ksenotransplantacją, czyli przeszczepianiem organów od innych gatunków zwierząt. Wykorzystuje się w tym celu świnie. Zwierzęta są poddawane genetycznym modyfikacjom, których celem jest powstrzymanie układu odpornościowego dawcy przed rozpoznaniem organu jako obcego, zaatakowanie go i odrzucenie przeszczepu. Mimo tych modyfikacji organizm człowieka nadal może zaatakować i odrzucić organ.


Radioteleskop w Arecibo zawalił się przez... promieniowanie elektromagnetyczne

12 listopada 2024, 10:16

W grudniu 2020 roku miała miejsce spektakularna katastrofa. Zawalił się jeden z najbardziej znanych instrumentów naukowych na świecie, radioteleskop w Arecibo. W raporcie opublikowanym właśnie przez amerykańskie Narodowe Akademie Nauk czytamy, że główną przyczyną katastrofy było – wywołane potężnym promieniowaniem elektromagnetycznym – zmęczenie cynku w mocowaniach lin nośnych, które utrzymywały 900-tonową platformę odbiornika na wysokości 120 metrów nad czaszą radioteleskopu.


Bombardowanie Marsa przez meteoryty jest bardziej intensywne niż przypuszczano

3 lipca 2024, 08:46

Dzięki analizie danych sejsmologicznych z lądownika Mars InSight udało się ustalić, jak często meteoryty uderzają w powierzchnię Czerwonej Planety. Okazało się, że jest ona bombardowana znacznie bardziej intensywnie, niż wynikało z dotychczasowych badań, w czasie których brano pod uwagę liczbę widocznych kraterów. Dane sejsmologiczne pozwoliły też na przeanalizowanie gęstości kraterów i zbadanie wieku różnych regionów planety.


Wybrane wirusowe zapalenia wątroby u dzieci

4 marca 2024, 12:26

Wątroba to część układu pokarmowego, stanowiąca 3-5% całkowitej masy naszego ciała, składa się z 4 płatów (prawy, lewy, ogoniasty i czworoboczny). Jednostką morfologiczną jak i funkcjonalną wątroby jest zrazik, a komórki budujące ten narząd to hepatocyty. Co wyróżnia wątrobę na tle innych narządów naszego ciała, to z pewnością zdolność do samoregeneracji. Jest pewnego rodzaju „filtrem” gdzie neutralizowane są wszelkie toksyny. Ponadto zachodzą w niej takie procesy jak synteza białek osocza, przemiany energetyczne substancji odżywczych, wytwarzanie żółci, kwasów tłuszczowych, a także stanowi swego rodzaju rezerwuar, magazyn. [1, 2]


Najpotężniejsze trzęsienie na Marsie nie było wywołane upadkiem meteorytu

19 października 2023, 09:03

Dnia 4 maja 2022 misja InSight zarejestrowała najpotężniejsze znane nam trzęsienie na Marsie. Miało ono magnitudę 4,7, a wstrząsy przechodziły przez planetę przez co najmniej 6 godzin. Sygnał sejsmiczny podobny był do wcześniej zarejestrowanych trzęsień spowodowanych upadkiem meteorytu, więc naukowcy sądzili, że i to wydarzenie – oznaczone jako S1222a – było spowodowane upadkiem. Rozpoczęły się poszukiwania świeżego krateru. Po raz pierwszy w historii wszystkie pojazdy krążące wokół Marsa wzięły udział w tym samym projekcie badawczym.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk